بخش يكم : نقش معاويه در شهادت سيد الشهداء ( ع ) ولايت و جانشينى يزيد نقش معاويه در شهادت سيدالشهداء سلام اللَّه عليه از دو جهت قابل بررسى است : يكم : اثبات ولايت يزيد و جانشينى او براى معاويه . بدون شك ولايت و جانشينى يزيد توسط خود معاويه صورت گرفته است . بنا بر اين ، از جهت شرعى ، عرفى و قانونى همهء كردارها و اعمال يزيد را به راحتى مىتوان به معاويه نسبت داد . اين مطلب ، همان حقيقتى است كه ما از سخنان آن گروه متعصّب استفاده كرديم . گروهى كه سعى داشتند معاويه را از گزند طعن و لعن دور نگه دارند تا اين طعن به غير او از صحابه رسول خدا صلى اللَّه عليه وآله كه معاويه را بر سر كار آوردند ، سرايت نكند . دوم : با استنباط از مسائل تاريخى و تحقيق و جست و جوى دقيق در همهء امورى كه به نوعى با اين موضوع در ارتباط است ، اجمالًا روشن شد كه نقشهء قتل و شهادت حضرت سيدالشهداء عليه السلام در عراق توسّط خود معاويه بوده است . او تمام مقدّمات و برنامه اين جنايت تاريخى را فراهم و طرح‌ريزى كرده و يزيد آن برنامه و طرح را به اجرا گذاشته است . البته در بخش ديگر به طور مفصل ، به نقش يزيد در حادثهء عاشورا خواهيم پرداخت . با توجه به اين مقدمه به دست مىآيد كه مسئلهء جانشينى يزيد و اثبات ولايت‌عهدى او از كارهاى بسيار مشكلى بوده كه معاويه با زحمت و سياست فراوانى